نیزه دیدهاند ازآنجاکه لیلی پسر نعمان فولادوند معارض و مخالف دولت سامانی و خار چشم خلافت خونآشام بودهاست حمویه برای نشاندادن خوشخدمتی و فرونشاندن آتش بغض دستگاه خلافت سر لیلی را به بغداد فرستاد قتل این امر امیر انگار مرهمی بودهاست بر دلهای پرکینه امرای سامانی و حکام عباسی وگرنه سر بریده او پرارج ترین ارمغان امیر بخارا برای خلیفه بغداد نمیبود .تاریخ گرد دیزی نقل کردهاست: لیلی مالی عظیم داشت و سخت سخاوت مند بود، همه مال را به لشکر بخشید و دستش تنگ شد، پس به نیشابور آمد و نصربناحمد امیر خراسان حمویه را پیش او فرستاد به توس به یکدیگر رسیدهاند و حرب کردند لیلی با دیدن سپاهیان بلعمی و ابوجعفر و خوارزمشاه و سیمجوش و بکر و قرار تکین متحیر شد، ان در آخر کوی باقی بود اندر آن باغ پنهان شد کسان حمویه او را بگرفتند و سر او را برداشتهاند و بر سر نیزه کردهاند و به لشکر او نمودهاند، ایشان به ترسیدند و امان خواستهاند (تاریخ گرد ریزی، تألیف ابوسعید، با مقدمه میرزا محمد خان قزوینی، تهران، ۱۳۲۷، صفحهی ۱۹۲ )به روایت ابن اسیر در الکامل: گفتهاند که چون حمویه آهنگ جنگ با لیلی کرد، بدو گفتند در رفتن تو به سوی او لحظهشماری میکند. حمویه گفت: در این جنگ من یکی از ۲ چکمه خود را امسال و لنگه دیگر آن را سال آینده برپا میکشم. این سخن به لیلی رسید و گفت: من یکی از ۲ چکمه خود را نشسته و آن دیگری را ایستاده یا سوار بر پای میکشاند. چون لیلی کشته شد، حمویه گفت: این است فرجام آن که در جنگ شتاب کند. گویند حسین منصور حلاج نیز در همین سال او به دار آویخته شدهاست. تاریخ کامل، نوشته عزالدین ابناثیر، برگردان: روحانی و حمیدرضا آژیر، انتشارات اساطیر، جلد ۱۱ صفحه ۴۷۰۱ چاپ اولبه روایت تاریخ مردم ای

سبع مائه بود.و او را پسران بسيار هستند همه مستعد و شايسته هريكي در دست مملكت فريدون وقت. اما پسر بزرگترش كه وليعهد بود يعني ركن الدين يوسف شاه، مملكت را به اتفاق امرا و اعيان حضرت پدروار حكم از بو سعيد خان بگرفت و الحق او نيز در همه فني كمتر از پدر نيست. همان رسوم و آيين پير احمدي دارد و سعي ميكند تا همان قواعد ممهد دارد و امروز در لورستان به قاعده دور پيراحمد كسي را زهره نيست كه ظاهرا شراب خورد يا به فسق دوام نمايد و عدل اتابك ركن الدين تا به غايتي است كه هيچ متمرد را يارا نيست كه در مملكت او تمرد برد )اتابک افراسیاب فرزند اتابک شمس الدین پشنگ است. اتابک شمس الدین پشنگ از سال ۷۵۷ هجری قمری تا سال ۷۹۲ قمری بمدت ۳۵ سال با قدرت بر قلمرو جغرافیایی لر بزرگ فرمانروایی میکرد ودوران حکومت پر فراز ونشیب این حاکم قدرتمند وفرهنگ دوست مصادف با حمله امیر تیمور گورکانی به ایران است.طبق اسناد فصل بیستم کتاب منم تیمورحهانگشاه تیمور یکبار درسال ۷۸۸به لرستان حمله میکند که یورش سه ساله وی بوده وحمله وی به سرزمین لر کوچک بوده ودر یورش پنج سال که از سال ۷۹۴ بوده سرزمین لربزرگ را عرصه تاخت وتاز قرارمیدهد.در سال ۷۹۵ کل پادشاهان ال مظفر را از دم تیغ میگذراند. غزل ۳۹۰حافظ شیرازی که هم عصر او بوده اختصاص دارد به مدح اتابک پشنگ( متن غزل شماره ۳۹۰ حافظ)افسر سلطان گل پیدا شد از طرف چمنمقدمش یا رب مبارک باد بر سرو و سمنخوش به جای خویشتن بود این نشست خسرویتا نشیند هر کسی اکنون به جای خویشتنخاتم جم را بشارت ده به حسن خاتمتکاسم اعظم کرد از او کوتاه دست اهرمنتا ابد معمور باد این خانه کز خاک درشهر نفس با بوی رحمان میوزد باد یمنشوکت پور پشنگ و تیغ عالمگیر او......غزل حافظ شیرازی به ظاهر به مناسبت تبریک جل

به قلم:کیومرث فولادیباهمکاری:فردین ابراهیمیبا شکست ماکان بن کاکی از مرداویج که روزگاری جز سپاهیان ماکان بود و ماکان را که به قول دکتر زرینکوب در سر آرزوی پادشاهی ایران را می پروراند؛ناکام کرد ، مرداویج موفق به تشکیل دولت ال زیارشد و قسمتهایی از شمال وشرق ایران را در اختیار گرفت. اما مرگ زودهنگام مرداویج بوسیله ترکان سپاهش باعث شد دولت آل بویه در سال ۳۲۲ قمری در مناطق مرکزی وجنوبی ایران تشکیل شود. خاندان آل کاکی فولادوند که پس از مرگ ماکان در سال ۳۲۹ قمری دوشاخه گردیده بود، شاخه اول حسن فیروزان که ریاست بیهق ومراغه وتبریز در بر عهد داشتند وعمید الدین شمس الدوله دیلمی بن علی هزار اسب نواده حسن فیروزان ؛ در ابرقوی یزد جز کارگزاران آل بویه بود وحکومت او تا ۴۴۸ قمری ادامه داشت و ابوالحسن بیهقی در تاریخ بیهق از این شاخه آل کاکی مطالب تاریخی مفصلی را آورده است.واما شاخه دیگر آل کاکی که بیشتر فرزندان ماکان بودند به سمت غرب ایران حرکت کرده ودر سال ۳۳۰ قمری بر قلاع شهر زور واطراف تسلط یافتند و با کمک کردهای منطقه جبال حکومت ابودلف عجلی که از طرف عباسیان حکومت میکرد رل سرنگون کردند وحکومت شیعه او تا سال ۲۸۵ قمری ادامه داشت . منطقه جبال بنا بر روایت شرف الدین بدلیسی محل سکونت ۵ طایفه کرد بودند بنامهای برزیکانی ؛ عیشانی ؛شادیکانی ؛گورانی والریه . واولین شاخه حکومت ال کاکی در سال ۳۳۰ قمری در شهر زور تشکیل وحسین برزیکانی رئیس طایفه برزیکانی حکومت خود را از انجا شروع ودر زمان فرزندش حسنویه بر سه طایفه کرد برزیکانی ؛شادیکانی وعیشانی حکومت میکرد و مذهب شیعه داشت وبر شهرهای بسیاری از ناحیه جبال از همدان واسد اباد تا لرستان وخوزستان مسلط گردید .دومین شاخه حکومت آل کاکی بنا